Memoires de Malouet: Publiés par son petit fils le baron Malouet. Paris: Librairie académique Didier et Cie, 1868.

Pierre Victor Malouet werd geboren op 11 februari1740 inRiom (Puy-de-Dôme), in het hart van Frankrijk. Hij werkte op de Franse ambassade in Lissabon en als commissaris in St. Domingo (1767-1774). In 1776 werd hij benoemd in Cayenne met de opdracht de kolonisatie van Frans Guyana ter hand te nemen. Malouets memoires vormen een belangrijk boek uit de Surinaamse bibliotheek. Hij gaat bijvoorbeldin op de reis die hij naar Suriname maakt om de overlast van de weggelopen slaven te bespreken. Deze slaven vluchtten vaak over de Marowijne naar Frans Guyana waar zij buiten bereik waren voor de koloniale troepen die jacht op hen maakten. Malouet arriveerde samen met zijn vrouw en dochter in juli 1777 in Suriname en werd met alle egards ontvangen.

Hij spreekt daar bijvoorbeeld met gouverneur Nepveu en de Raden van Politie over de Marrons. Malouet stelt dat de Surinaamse plantage-eigenaren met al hun wreedheden ‘de eygenlyke stigters’ van de wanorde zijn. Maar ook dat de regering, omdat zij de slaven niet afdoende beschermt tegen de onrechtvaardigheden van de slavenhouders, mede verantwoordelijk is. Hierdoor stelt zij de zeggenschap en de veiligheid van de kolonie in de waagschaal. Daarnaast dringt hij aan op godsdienstig onderwijs aan de slaven.  Er moet meer aandacht geschonken worden aan zeden en deugden en niet alleen aan de fysieke kracht. Het zenden van priesters naar de Marrons zou volgens hem een oplossing kunnen zijn. In het Hof van Politie worden alle door Malouet aangevoerde argumenten besproken. Maar zij zien helemaal niets in deze nieuwe aanpak die zij veel te ingewikkeld en vergezocht vinden. Veel meer zien zij in een aanpak waarbij ‘dat gespuis’ in zijn geheel verdelgd wordt. Iedere weggelopen slaaf die zich op Surinaams grondgebied bevindt zou gevangen genomen of gedood worden. Malouet vertrok in augustus 1777 weer uit Suriname naar Cayenne, zonder dat hij de gouverneur en zijn medebestuurders op andere gedachen had kunnen brengen.

Ook vanwege zijn vooraanstaande rol in de Franse politiek en zijn ideeën omtrent de kolonie en slavernij zijn deze memoires de moeite van het lezen waard. Malouet was, in tegenstelling van wat vaak wordt beweerd, beslist geen voorstander van afschaffing van de slavernij. Wel pleitte hij voor een humanere behandeling van slaven. Na terugkeer uit Cayenne werd hij intendant van de haven van Toulon en lid van de staten. Na zijn emigratie naar Engeland werd hij door Napoleon in 1801 weer in Franse dienst genomen en als commissaris-generaal naar Antwerpen gestuurd. Later werd hij tot minister van de marine benoemd.

Carl Haarnack